Noord-Zuidlijn
Als het om uitstraling, capaciteit en netto-rijsnelheid gaat, is de Noord-Zuidmetrolijn zonder enige twijfel de meest prestigieuze maar ook de meest hoogwaardige oplossing voor het vervoer tussen Amsterdam Noord, de binnenstad en Amsterdam Zuid. De problemen die opgedoken zijn tijdens de aanleg van de Noord-Zuidmetrolijn maken het echter weinig waarschijnlijk dat de lijn er op korte termijn komt. Vanwege het grote belang van een hoogwaardige Noord-Zuidverbinding voor de ontwikkeling van Amsterdam, is het gewenst dat er op korte termijn een (tijdelijk) alternatief voor de metrolijn komt. Mocht de aanleg van de Noord-Zuidmetrolijn zelfs voor onbepaalde duur opgeschort worden, bijvoorbeeld in afwachting van technische innovaties in de tunnelbouw, dan wordt een hoogwaardig en duurzaam alternatief niet alleen wenselijk, maar ook broodnodig.
In een door TransTec in 2009 opgesteld rapport wordt een oplossing uitgewerkt die de naam premetro draagt. Een premetro is niets anders dan een tram die (tijdelijk) van metroinfrastructuur gebruik maakt.
De premetro zit niet op het niveau van de Noord-Zuidmetrolijn, maar hij komt aardig in de buurt. Bovendien kan hij op korte termijn gerealiseerd worden en tijdelijk of zelfs definitief voorzien in hoogwaardig vervoer op de Noord-Zuid-as door Amsterdam. Bovendien biedt de premetro zinvolle en betaalbare uitbreidingsperspectieven, die bovendien volledig compatibel zijn met een latere aanleg van een volwaardige metrolijn. De Noord-Zuidmetrolijn biedt voor de doorgaande reizigers die de binnenstad passeren een reistijd die met andere vervoermiddelen niet geëvenaard kan worden. Voor reizigers met een bestemming tussen Station Zuid en het Centraal Station vormt een (al dan niet tijdelijke) premetro daarentegen qua reistijd wel een (quasi) volwaardig alternatief voor de metro.
Qua capaciteit zit de premetro duidelijk op een ander niveau dan de metro. Door de lijnen 5 en 51 in de toekomst niet alleen in stand te houden, maar ook te verbeteren, kan de vervoervraag op de Noord-Zuidas wellicht teruggebracht worden naar een peil dat met de premetro verwerkt kan worden. Hier is verder onderzoek en modellering noodzakelijk.
De investeringen in de premetrotram zijn op de hellingbanen na duurzaam. Vooral de hellingbaan tussen Centraal Station en Damrak is zeer kostbaar. Daarom is de investering in de premetro in het geval van een uitgestelde of vertraagde Noord-Zuidmetrolijn alleen zinvol als de premetrolijn een aantal jaren in dienst zal zijn.
Indien er nog dit jaar (2009) een beslissing genomen wordt over de aanleg van een premetro, dan kan deze eind 2012/begin 2013 rijden. Dit is vier jaar of meer voor de nu voorziene ingebruikname van de Noord-Zuidmetrolijn (2017).
Ongeacht de tijdelijke of definitieve status van de premetro, is het mogelijk andere delen van de stad aan te takken op de premetro. In het zuiden kan de premetro via de route van lijn 51 verlengd worden. De perrons moeten dan worden verlaagd en lijn 51 komt te vervallen. In Amsterdam Noord kan de premetro worden doorgetrokken naar Nieuwendam en Molenwijk. Wanneer er later alsnog een metro wordt gerealiseerd kunnen deze uitbreidingen worden omgezet in hoogwaardige tramlijnen die als feeder voor de metro dienen.
Zonder een uitgewerkt voorontwerp is hooguit een kostenindicatie mogelijk. De totale investering in de premetro bedraagt naar verwachting circa € 290 miljoen. De reeds geplande investeringen die samenhangen met het voltooien van de te gebruiken metro-infrastructuur zijn hierin niet meegenomen. Ook een eventuele remise valt hierbuiten.
Samenvattend: een Noord-Zuidlijn die in de binnenstad als tram rijdt is technisch en vervoerkundig – binnen een aantal randvoorwaarden – goed mogelijk.
Het volledige rapport over de premetro kunt u hier downloaden.